विदुर । नुवाकोट क्षेत्र नम्बर १ बाट प्रतिनिधिसभा सदस्य रहनुभएका सूचना तथा सञ्चारमन्त्री डा. विक्रम तिमिल्सिनाले शनिबार निर्वाचन क्षेत्रका विभिन्न स्थानमा पहिरोबाट प्रभावित तथा जोखिममा रहेका बस्तीको स्थलगत निरीक्षण गर्नुभयो । स्थानीयवासीका समस्या र गुनासो सुनेर त्यसलाई सम्बोधन गर्ने प्रतिबद्धता जनाउनुभएका मन्त्री तिमिल्सिनाले सोही दिन सूर्यगढी, तादी र दुप्चेश्वर गाउँपालिकाको पहिरोबाट प्रभावित तथा जोखिममा रहेका बस्तीको निरीक्षण गर्नुभएको थियो ।

मनसुनजन्य विपत्का कारण जिल्लाका विभिन्न स्थानमा सडक तथा बस्तीमा पहिरो खस्दा जनजीवन प्रभावित भएको तथा कतिपय बस्ती जोखिममा परेपछि सञ्चारमन्त्री तिमिल्सिनाले राष्ट्रिय विपत् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरणका भूगर्भविद्सहितको टोली लिएर जोखिमयुक्त क्षेत्रको स्थलगत अवलोकन गर्नुभएको राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी सूर्यगढी गाउँपालिका समितिका सभापति राजु गिरीले जानकारी दिनुभयो । सञ्चारमन्त्री तिमिल्सिनाले सूर्यगढी–२, चोकदेमा रहेको राम्चेभिर, रातामाटे तथा पहरेथोकलगायतका पहिरो प्रभावित क्षेत्रको निरीक्षण गर्नुभएको थियो । सडकमा पहिरो खस्दा आसपासका बस्तीसमेत जोखिममा परेको अवस्थाबारे स्थानीयवासी र सम्बन्धित निकायका अधिकारीसँग जानकारी लिनुभएको थियो । सूर्यगढी–२ स्थित राम्चे र रातमाटे क्षेत्रमा पहिरोका कारण पहरेथोक, फटपुरलगायतका बस्ती जोखिममा छ ।

स्थलगत निरीक्षणका क्रममा सञ्चारमन्त्री डा. तिमिल्सिनाले पहिरोको जोखिममा रहेका बस्तीको पहिचान गरी आवश्यकताअनुसार सुरक्षित स्थानमा स्थानान्तरण गर्न सरकारका सम्बन्धित निकायबिच समन्वय आवश्यक रहेको बताउनुभयो । पहिरोको अवस्था, त्यसले बस्तीमा पारेको प्रभाव तथा तत्काल अपनाउनुपर्ने सुरक्षा उपायबारे उहाँले जोखिमयुक्त बस्तीका बासिन्दा, सडक इन्जिनियर, भूगर्भविद्, जनप्रतिनिधि, स्थानीय अधिकारीसँग छलफल गर्नुभयो । सञ्चारमन्त्री तिमिल्सिनाले विपत् जोखिम न्यूनीकरणमा स्थानीय तहको भूमिका महत्त्वपूर्ण हुने उल्लेख गर्दै जोखिममा रहेका बस्तीको पहिचान, बस्ती व्यवस्थापन तथा स्थानान्तरण, प्रभावित परिवारलाई सुरक्षित आश्रय, राहत तथा पुनस्र्थापनाका काममा स्थानीय तह र जिल्ला प्रशासन कार्यालयले अग्रसरता लिनुपर्ने बताउनुभयो । ‘विपत् आएपछि उद्धार र राहतमा मात्र सीमित भएर पुग्दैन, जोखिमको पहिल्यै पहिचान गरी नागरिकको ज्यान र सम्पत्तिको सुरक्षा हुने गरी बस्ती व्यवस्थापन गर्नुपर्छ,’ उहाँले भन्नुभयो, ‘जोखिमयुक्त बस्तीलाई सुरक्षित स्थानमा सार्ने विषयमा सम्बन्धित निकायबिच समन्वय गरेर आवश्यक पहल अघि बढाउँछौँ ।’

सञ्चारमन्त्री डा.तिमिल्सिनाले जोखिममा रहेका सबै परिवारलाई तत्कालका लागि सुरक्षित अस्थायी आवासको व्यवस्था गर्न सम्बन्धित निकायलाई निर्देशन दिनुभयो । उहाँले अस्थायी टहरा तथा टेन्टको व्यवस्था नभएका परिवारलाई समेत तत्काल आवश्यक व्यवस्था मिलाउन आग्रह गर्नुभयो । पहिरो खसेका कतिपय स्थानमा माथिबाट ढुङ्गा खस्ने जोखिमसमेत रहेकाले नागरिकको आवत–जावतलाई सुरक्षित बनाउन तथा सडकमा खसेको पहिरो तत्काल पन्छाउन उहाँले सम्बन्धित निकायलाई निर्देशन दिनुभयो । निरीक्षणका क्रममा मन्त्री तिमिल्सिनाले नेपाल विद्युत् प्राधिकरण नुवाकोट वितरण केन्द्रका प्रमुख राजकुमार रमणसँग जिल्लाको विद्युत् आपूर्तिको अवस्थाबारे पनि जानकारी लिनुभएको थियो । पहिरोका कारण विभिन्न स्थानमा विद्युत्का पोलमा क्षति पुगेपछि विद्युत् सेवा अवरूद्ध भएको अवस्थाबारे जानकारी लिँदै उहाँले क्षतिग्रस्त संरचनाको मर्मत तथा विद्युत् सेवा यथाशीघ्र सञ्चालन गर्न आवश्यक पहल गर्न आग्रह गर्नुभयो । उहाँले जिल्लाको विद्युत् वितरण प्रणाली, आवश्यक पूर्वाधार, सेवा प्रवाहका क्रममा देखिएका समस्या तथा समाधानका लागि भइरहेका पहलका विषयमा समेत प्राधिकरणका अधिकारीसँग जानकारी लिनुभयो । जोखिमयुक्त क्षेत्रमा विद्युत् संरचनाको सुरक्षासहित वैकल्पिक व्यवस्थामा समेत ध्यान दिनुपर्ने उहाँको भनाइ थियो । त्यसैगरी, सडक डिभिजन नुवाकोटको टोलीसँग पनि सडकको अवस्थाबारे जानकारी लिँदै पहिरोका कारण अवरुद्ध तथा जोखिममा परेका सडकखण्डलाई सुरक्षित रूपमा सञ्चालनमा ल्याउन आवश्यक काम तत्काल अघि बढाउन निर्देशन दिनुभयो । स्थलगत निरीक्षणका क्रममा नुवाकोटका प्रमुख जिल्ला अधिकारी शम्भुप्रसाद रेग्मीले सूर्यगढी–१ को सेमराङ तथा वडा नम्बर २ का फटपुर र पहरेथोकलगायतका बस्ती पहिरोको उच्च जोखिममा रहेको जानकारी दिनुभयो । जोखिमयुक्त बस्तीका नागरिकलाई सुरक्षित स्थानमा स्थानान्तरण गर्न आवश्यक पहल भइरहेको उहाँले बताउनुभयो । प्रजिअ रेग्मीका अनुसार जोखिममा रहेका परिवारका लागि तत्काल अस्थायी बसोबासको व्यवस्था मिलाइएको छ भने जोखिमको थप मूल्याङ्कन गरी दीर्घकालीन रूपमा सुरक्षित स्थानमा स्थानान्तरण गर्ने विषयमा समेत काम भइरहेको छ ।

मन्त्री तिमिल्सिनाले विपत्का समयमा सरकारी निकायबिच प्रभावकारी समन्वय आवश्यक रहेको उल्लेख गर्दै जिल्ला प्रशासन, स्थानीय तह, विपत् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरण, विद्युत् प्राधिकरण तथा सडकसम्बन्धी निकायलाई आ–आफ्ना जिम्मेवारी प्रभावकारी रूपमा निर्वाह गर्न आग्रह गर्नुभयो । नागरिकको जीवनरक्षा पहिलो प्राथमिकता रहेको उल्लेख गर्दै उहाँले जोखिमयुक्त क्षेत्रमा बसोबास गरिरहेका नागरिकलाई सुरक्षित स्थानमा सार्ने विषयमा आवश्यक प्रक्रिया अघि बढाउन जोड दिनुभयो । स्थलगत निरीक्षणकै क्रममा उहाँले सूर्यगढी–४ स्थित स्थानीय प्रकाश गिरीको पहिरो प्रभावित घरको समेत अवलोकन गरी प्रभावित परिवारसँग कुराकानी गर्नुभयो । आफ्नो निर्वाचन क्षेत्रका विभिन्न स्थानमा पुगेर स्थानीयवासीका गुनासा तथा विकाससम्बन्धी समस्यासमेत सुन्नुभएको थियो । स्थानीयले टेलिफोन तथा इन्टरनेट सुविधा, सडक, विद्युत्, पहिरो नियन्त्रण, सुरक्षित बस्ती व्यवस्थापन तथा विपत्पछिको पुनस्र्थापनाका विषयमा ध्यानाकर्षण गराएका थिए । यसै क्रममा उहाँले दिउँसो दुप्चेश्वर–३, सरमथलीको पहिरो क्षेत्रको निरीक्षण गर्नुभएको छ । उहाँले तादी–३, अल्छेढुङ्गाको पहिरो तथा शिवपुरी–६, अखौलीको पहिरो प्रभावित क्षेत्रको समेत स्थलगत अवलोकन गरी स्थानीयवासीसँग अन्तरक्रिया गर्नुभएको थियो । विपत्को जोखिम रहेका बस्तीलाई अस्थायी रूपमा सुरक्षित स्थानमा राख्नुका साथै भूगर्भीय अध्ययनका आधारमा दीर्घकालीन रूपमा सुरक्षित स्थानमा पुनस्र्थापना गर्नुपर्ने आवश्यकता देखिएको छ । यसका लागि स्थानीय तह, जिल्ला प्रशासन, प्रदेश तथा सङ्घीय सरकार र सम्बन्धित प्राविधिक निकायबिच समन्वय आवश्यक रहेको मन्त्री तिमिल्सिनाले जोड दिनुभयो ।